Het traditionele voeren van een TMR (Total Mixed Ration) is weliswaar effectief gebleken in het verminderen van verteringsproblemen en het standaardiseren van de nutriëntenopname, maar houdt vaak onvoldoende rekening met individuele verschillen tussen koeien in nutriëntenbehoefte en benuttingsefficiëntie.
Hoewel precisievoeding de totale productie mogelijk niet verandert, zijn verbeteringen in het saldo boven voerkosten (IOFC) en een vermindering van nutriëntenexcretie en broeikasgasemissies waarschijnlijk wel haalbaar.
Precisievoeding kan worden gerealiseerd via individuele voedering, met name in systemen met melkrobots of krachtvoerboxen buiten de melkstal, en voeren in groepen.
Het indelen van koeien in voergroepen is naar voren gekomen als een praktische stap richting meer precisie in de voeding, met verbeteringen in zowel de nutriëntenvoorziening als het saldo over voerkosten. Het indelen van koeien in voergroepen is voor de meeste bedrijven een haalbare en praktische optie om de productie-efficiëntie te verhogen.
Nutriëntenrespons individuele koe
Precisievoeding op het niveau van de individuele koe kan in de toekomst beter uitvoerbaar worden als aanvullend onderzoek meer inzicht geeft in de individuele respons van dieren op nutriënten.
De melkveehouderij in de Verenigde Staten is de voorbije decennia vooral gekenmerkt door schaalvergroting en intensivering. Dit raakt het bestaansrecht van kleinere bedrijven. Milieuvraagstukken, zoals de uitstoot van broeikasgassen en stikstof door melkveebedrijven, bestaan ook in de VS. Ook daar bestaat een zoektocht naar strategieën om zowel de nutriëntenbenutting als de bedrijfsrendabiliteit te verhogen. Dit zijn beide actuele thema’s waaraan voeding een positieve bijdrage kan leveren.
In een review zijn historische en moderne voerstrategieën geëvalueerd en worden kansen verkend voor precisievoeding. Met andere woorden hoe voer- en voermanagementstrategieën voor de moderne melkveehouderij verder kunnen worden verfijnd met behulp van geavanceerde kennis, apparatuur en technologie.
Studie-opzet en methode
Het betreft een literatuurreview waarin bestaande wetenschappelijke publicaties over precisievoeding, TMR-systemen en individuele krachtvoerverstrekking zijn verzameld en kritisch geanalyseerd. De auteurs vergeleken resultaten uit experimentele studies, meta-analyses, modelleringstudies en praktijkdata.
Wat is precisievoeding?
Precisievoeding is een voedingsstrategie waarbij nutriënten zo nauwkeurig en consistent mogelijk worden afgestemd op de behoefte van individuele koeien of homogene koegroepen, met als doel een hogere voerefficiëntie, lagere nutriëntenverliezen en verbeterde economische prestaties. In de studie wordt onderscheid gemaakt tussen precisie; consistentie van voeren, en accuratesse; mate waarin het rantsoen overeenkomt met de werkelijke nutriëntenbehoefte.
In de review worden vijf oplopende strategieën beschreven om precisievoeding in melkveesystemen te realiseren. De eerste stap is het verbeteren van de nauwkeurigheid en consistentie van rantsoenmenging, waarbij verschillen tussen geformuleerde en daadwerkelijk gemengde hoeveelheden voer worden geminimaliseerd. Een tweede methode is het beperken van variatie in nutriëntensamenstelling van voedermiddelen en TMR’s door betere bemonstering, analyse en controle van grondstoffen. De derde stap is het toepassen van nutritionele groepering, waarbij koeien worden ingedeeld op basis van kenmerken zoals lactatiestadium, melkproductie of pariteit, zodat rantsoenen beter aansluiten bij hun gemiddelde behoefte. Een vierde methode is het individueel verstrekken van krachtvoer, bijvoorbeeld via geautomatiseerde systemen, zodat de nutriëntenvoorziening per koe kan worden aangepast. De meest geavanceerde vorm is volledig individuele rantsoenformulering en -verstrekking, waarbij op basis van real-time gegevens over productie, lichaamsgewicht en andere parameters het rantsoen continu wordt afgestemd op de specifieke behoefte van elke koe.
In de VS en Canada zou 55, respectievelijk 43 procent van de koeien uitsluitend met een TMR van voer worden voorzien. De data uit Canada zijn ouder. Eén van de redenen dat deze methode in Wet-Europa veel minder wordt toegepast, is dat hier veel meer met automatische melksystemen met individuele krachtvoerverstrekking wordt gewerkt. Een andere reden is de stikstofproblematiek die een vergrootglas legt over voeren met een eiwitoverschot. De review stelt dat met een TMR één tot twee procent eiwit te veel wordt gevoerd.
Saldo per koe per dag moet met 27 dollarcent omhoog
De review behandeld verschillende kwantitatieve resultaten uit andere studies besproken. Zo rapporteerden Morey et al. (2023) dat individuele krachtvoerverstrekking tot drie kg per dag ten opzichte van een conventionele TMR leidde tot een daling van 40 procent in melkureumstikstof en 30 procent minder urine-N-excretie. Daarnaast tonen studies naar voergroepen aan dat het opsplitsen van koeien in twee of drie rantsoengroepen in plaats van één groep het inkomen over voerkosten (IOFC) met 40 tot 77 dollar per koe per jaar kan verhogen. Ook op het gebied van methaanemissie worden verschillen gerapporteerd: Martins et al. (2024b) vonden dat het vaker apart verstrekken van krachtvoer (3 tot 6 keer per dag) de enterische CH₄-emissie tot 10 procent kon verlagen. Verder blijkt uit onderzoek naar rantsoenafwijkingen dat in de praktijk nutriënten vaak structureel worden overgevoerd; zo rapporteerde Bach (2024) een gemiddelde overvoeding van 1,5 procent van ingrediënten, terwijl Carroll et al. (2024) overvoedingen van onder meer 1,7 procent voor ruw eiwit en 2,3 procent voor vet vaststelden. Tot slot maakt de review een economische projectie van individuele voersystemen: bij een investering van 500 tot 2.000 dollar per koe zou een extra IOFC van 0,27 tot 1,10 dollar per koe per dag nodig zijn om deze investering binnen vijf jaar terug te verdienen. Samen illustreren deze cijfers dat precisievoeding vooral voordelen laat zien in nutriëntenefficiëntie, emissiereductie en economische optimalisatie, terwijl effecten op melkproductie minder consistent zijn.
Door praktische en economische uitdagingen, waaronder veranderingen in het voeropnamegedrag van koeien en investeringen in apparatuur en technologie, is het animo voor voeren op dierniveau klein in de Verenigde Staten. Verbeterde real-time dataverzameling en de integratie ervan in managementsystemen, automatisering en verfijnde modellen om de individuele respons van koeien op nutriënten te voorspellen kunnen bijdragen aan haalbaar en interessant maken van precisievoeding. Veel van deze technologieën bevinden zich nog in een ontwikkelfase.
Individueel voeren
Volledig individuele voeding kan volgens de review in theorie worden gerealiseerd via automatische krachtvoersystemen of robotmelken, waarbij per koe de hoeveelheid en samenstelling van krachtvoer wordt aangepast. Onderzoekers hebben hiervoor algoritmen en optimalisatiemodellen ontwikkeld die rantsoenen afstemmen op melkproductie en lactatiestadium, maar deze zijn nog niet volledig praktijkrijp. Een belangrijke voorwaarde is de beschikbaarheid van betrouwbare individuele gegevens, zoals dagelijkse melkproductie, melksamenstelling, lichaamsgewicht, body condition score en vooral individuele drogestofopname, wat in de praktijk vaak een knelpunt vormt. Daarnaast suggereert de literatuur dat voedingsaanpassingen per lactatiefase, bijvoorbeeld hogere eiwitvoorziening direct na afkalven en lagere eiwitniveaus later in lactatie, een tussenstap kunnen zijn richting meer dierindividuele voeding.
Voergroepen goedkope en effectieve oplossing
Het indelen van koeien in meerdere rantsoengroepen blijkt vaak effectiever en rendabeler dan direct overstappen op volledig individuele voersystemen. Daarnaast begint precisie niet bij technologie, maar bij goed management: consistente menging, correcte monstername en frequente voeranalyses. Aanpassingen in voerfrequentie kunnen bovendien bijdragen aan methaanreductie.
Bron: L.F. Martins en A.N. Hristov, 2026
