Zekere consumentengroepen hebben een ‘eiwitcomplex’, zoals ik dat noem. Daar maakt de zuivel commercieel gezien handig gebruik van. Zuivelvetten waren decennialang goed te verwaarden, eiwit werd veelal laagwaardiger weggezet. Die fase lijkt voorbij dankzij dit eiwitcomplex. Bij met eiwit verrijkte consumentenproducten en de bijbehorende commercie heb ik bedenkingen, omdat we spaarzaam moeten omgaan met eiwitten. Eiwit is immers duur en klimaatbelastend. Dat de consument de keuze en stimulans krijgt om meer eiwit te consumeren, draagt aan maatschappelijke doelen helemaal niets bij, integendeel – slechts aan economische.
Een ander onderwerp dat zeer dicht staat bij keuzevrijheid van de consument is blending: het bijmengen van een deel biologische melk in gangbare melk. Nederland streeft een biologisch landbouwareaal van 15 procent na in 2030, maar haalt dat niet als de omschakeling niet flink versnelt. Dan moet je die biologische producten wel kunnen verkopen tegen een redelijke prijs.
Maar hoe zorgen we ervoor dat de consument meer biologische zuivel gaat kopen? Blending wordt door meerdere ketenpartijen als kansrijk gezien. Met 7 procent bijgemende biologische melk die naar de verwerkers gaat , zou de melkveehouderij als sector dat aandeel van 15 procent biologisch areaal halen. Blending is een ingreep om het doel te behalen zonder dat hoogwaardige biologische melk tegen gangbare, hogere prijzen moet worden afgezet, economisch gecompenseerd door de staat of door de sector zelf.
Den Haag geeft richting met 15 procent biologisch areaal. De politieke koers is daarmee duidelijk. Veel consumenten zullen het belang van die koers onderstrepen. Maar te weinig consumenten onderstrepen hun steun aan deze koers bij de keuze in de supermarkt. Is dat een reden om consumentenkeuzevrijheid in te perken door een deel van de gangbare zuivel uit de schappen te halen of te mengen met biologische melk? Dat is ethisch een zwaarwegende vraag. Keuzevrijheid voor de consument leidt niet per definitie tot keuzes waarmee maatschappelijke doelen worden gehaald. Het tegenovergestelde is zelfs waar, getuige het eiwitcomplex. Blending geeft, mits onder de juiste condities, afzetzekerheid aan omschakelaars en helpt gestelde duurzaamheidsdoelen te behalen. De keuzevrijheid voor de consument is niet de heilige graal.
