Onderzoekers van de Purdue University in de Amerikaanse staat Indiana onderzochten welke koeborstels melkkoeien het liefst gebruiken: een stationaire borstel, een zwenkende borstel of een borstel die zowel zwenkt als roteert. Op het melkveeproefbedrijf van de universiteit deden ze in oktober en november 2024 een studie met 14 eerstekalfs Holstein-koeien.
Uit eerder onderzoek is bekend dat koeien zeer gemotiveerd zijn om koeborstels te gebruiken. Over de invloed van zwenken en roteren op de borstelvoorkeur van volwassen melkkoeien was echter weinig bekend volgens de onderzoekers uit Indiana.
Keuzetest zonder concurrentie
Na vijf dagen gewenning aan de ruimte waar de borstels tijdens de keuzetest werden opgesteld, kregen de koeien elke borstel afzonderlijk drie dagen aangeboden. Daarna volgde een keuzetest van negen dagen, waarin elke koe dagelijks vijf minuten individueel toegang kreeg tot alle drie de borstels tegelijk. Na elke periode van drie dagen wisselden de borstels van plek.
Tijdens de test in de borstelruimte hield de koe zichtcontact met een andere koe om stress door afzondering te beperken. De koeien werden individueel getest, zodat concurrentie om de borstels was uitgesloten.
Drie uitvoeringen van dezelfde borstel
De onderzoekers gebruikten drie uitvoeringen van dezelfde DeLaval-koeborstel. De koeien waren al vertrouwd met de zwenkende, roterende uitvoering, maar de borstel in hun stal was 28 dagen vóór het experiment verwijderd. Al na het afzonderlijk aanbieden van de borstels in de wenperiode hadden alle koeien alle drie de borsteltypen gebruikt.
In de borstelruimte was één borstel aangesloten op elektriciteit, zodat deze kon zwenken en roteren. Een tweede, identieke borstel was niet aangesloten en kon alleen zwenken. De derde borstelcassette was vastgemaakt aan een stalen profiel en kon daardoor niet zwenken of roteren.
Met video-opnamen registreerden de onderzoekers welke borstel de koeien als eerste kozen, hoelang ze elke borstel gebruikten en welke lichaamsdelen ze ermee verzorgden.
Zwenkende, roterende borstel het langst gebruikt
De stationaire borstel werd vrijwel uitsluitend gebruikt voor verzorging van de kop. Voor de overige onderzochte lichaamsdelen — nek, rug en achterhand — gebruikten de koeien over het algemeen de zwenkende borstels meer.
De zwenkende, roterende borstel werd in totaal het meest gebruikt: 10 van de 14 koeien brachten bij deze borstel de meeste borsteltijd door, tegenover drie bij de alleen zwenkende borstel en één bij de stationaire borstel. Tussen de twee zwenkende uitvoeringen waren de verschillen in eerste keuze en gebruiksduur per lichaamsdeel echter niet statistisch significant.
Bereik en controle
Volgens de onderzoekers zijn zwenkende borstels waarschijnlijk aantrekkelijk doordat koeien daarmee moeilijk bereikbare lichaamsdelen kunnen verzorgen. Een vaste borstel biedt mogelijk juist meer controle bij het borstelen van de kop.
Bron: Osório-Santos, Z., Byrd, J. L., DeHaven, M. T. en Neave, H. W. (2026). Preferences of dairy cows for different types of grooming brushes. Journal of Dairy Science, 109(2), 1843–1853. doi:10.3168/jds.2025-27263.
Foto: Frank Rijnsburger
