Vrijwel alle melkkoeien vertonen rond het afkalven een zekere mate van ontstekingsactiviteit. Hoe sterk die reactie is, verschilt per dier. Onderzoekers van de Amerikaanse Cornell Universiteit gingen na, of koeien met een sterkere ontstekingsreactie, meer baat hebben bij calciumbolussen op de tweede en derde dag na het afkalven.
De wetenschappers analyseerden gegevens en bloedmonsters van 535 koeien op vier melkveebedrijven in de staat New York. De gegevens waren in 2021 verzameld tijdens een andere studie. Het betreft dus een heranalyse.
Calciumbolussen worden na het afkalven dikwijls ingezet om de calciumvoorziening van melkkoeien te ondersteunen. Uit eerder onderzoek blijkt echter dat het effect op melkproductie, gezondheid en vruchtbaarheid wisselend is. Sommige koeien profiteren van de extra calciumgift, terwijl bij andere weinig of geen voordeel wordt gevonden. In bepaalde onderzoeken zijn zelfs nadelige effecten bij specifieke groepen koeien vastgesteld. De Amerikaanse onderzoekers vermoedden dat verschillen in de sterkte van de ontstekingsactiviteit na het afkalven deze uiteenlopende resultaten van calciumbolussen deels verklaren.
Bloedmonsters uit eerdere proef
Voor de nieuwe analyse werden 535 koeien in de dataset geselecteerd die minstens één keer eerder hadden gekalfd. Van deze koeien kregen er 269 op de tweede en derde dag na het afkalven telkens een bolus met 43 gram calcium. De overige 266 koeien kregen geen extra calcium.
Uit bloedmonsters die op dag twee, vóór de calciumtoediening, waren afgenomen, bepaalden de onderzoekers de concentratie haptoglobine van elke koe in de studie. Dit acute-fase-eiwit dient als indicator voor de mate van ontstekingsactiviteit. Vervolgens gingen de wetenschappers na of de haptoglobineconcentratie samenhing met het effect van de bolussen op melkproductie, vruchtbaarheid en afvoerrisico.
Verschil tussen lactatienummers
De ontstekingsactiviteit bleek samen te hangen met het effect van de calciumbolussen. Vooral koeien die voor de derde keer of vaker hadden gekalfd en een hoge ontstekingsactiviteit vertoonden, profiteerden van de calciumbolussen op dag twee en drie. Ze produceerden in de eerste 15 lactatieweken gemiddeld 3,1 kg melk per dag meer dan vergelijkbare koeien zonder bolussen.
Bij tweedekalfs koeien met een hoge ontstekingsactiviteit werd dit voordeel niet gevonden. Zij produceerden met bolussen gemiddeld tweeënhalf kg melk per dag minder, maar dat verschil was statistisch niet significant.
Bij koeien met een hoge ontstekingsactiviteit vonden de onderzoekers daarnaast, ongeacht het lactatienummer, dat dieren met calciumbolussen na afloop van de vrijwillige wachtperiode sneller drachtig werden. Ook waren er aanwijzingen voor een lager afvoerrisico. Bij koeien met een lage ontstekingsactiviteit werden deze voordelen niet gevonden.
Gerichte calciumtoediening
Vooral bij oudere koeien met een hoge ontstekingsactiviteit lijkt aanvullende calciumtoediening dus gunstig uit te pakken. De mate van ontstekingsactiviteit zou in de toekomst kunnen helpen bepalen welke koeien baat hebben bij extra calcium. Er bestaat echter nog geen grenswaarde voor haptoglobine in het bloed waarmee melkveehouders die selectie kunnen maken.
Bron: Bach e.a. (2026), JDS Communications
