Management

Blik voor de koe verscherpen

Het zien van verborgen ongemak of pijn bij koeien is niet altijd makkelijk. Maar door tijd te stoppen in kijken naar het gedrag van je koppel melkkoeien, kun je veel meer ontdekken dan je denkt.

Diercontrole, of beter: dierobservatie is een dagelijkse bezigheid voor een melkveehouder. Welke koe kan kalven? Eet die koe wel goed? Welke koe viel op in de melkstal? Zou die misschien een klauwprobleem hebben? Dit zijn enkele belangrijke vragen die 24 uur per dag, 365 dagen per jaar door het hoofd van een melkveehouder gaan. Er zijn al veel sensoren op de markt zoals pootbanden, halsbanden en sensorische oormerken die de melkveehouder helpen bij het observeren van zijn vee. Maar toch zijn er twee dingen die een melkveehouder goed onder de knie moet hebben. Namelijk het herkennen van normaal gedrag bij koeien en goed kunnen observeren.

Je stopt nooit met leren

Het gedrag van runderen is en wordt uitvoerig onderzocht, en goed kunnen observeren is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Toch kan elke veehouder zich, door te oefenen met observeren, beter bewust worden van het gedrag van zijn koeien. Het is belangrijk om jezelf (of je medewerkers) hier tijd voor te gunnen. Anders kan men bedrijfsblindheid ontwikkelen en daardoor vergeten stil te staan bij veranderingen in het gedrag van de koeien.

In principe draait de dagelijkse dierobservatie om het bepalen of een koe “goed” of “niet goed” is, de gedragingen die op ongemak duiden zijn daarbij bijzonder van belang. Gleerup et all., 2015 onderzocht in zijn studie het gedrag van een koe bij ongemak en pijn. De resultaten zijn kort en praktisch weergegeven in onderstaande tabel. Het bewust bekijken, begrijpen en herhaaldelijk gebruiken ervan kan ervoor zorgen dat je koeien, die ongemak of pijn ervaren, sneller ziet.

Tabel: Aandachtspunten voor de vroege herkenning van ongemak en pijn

Pijnscore 0, Geen pijn 1, Lichte pijn 2, Ernstige pijn
Opmerkzaamheid De koe is actief, oplettend, nieuwschierig, eet/ herkauwt rustig verder, drinkt, poetst zich, slaapt of kijkt de waarnemer aan. De koe verbergt zich, is in zichzelf gekeerd, vreet en kauwt niet, poetst zich niet, slaapt niet en vermijd contact met de waarnemer De koe verbergt zich, is niet actief, vreet en kauwt niet, slaapt niet, wil graag liggen, tijdens het liggen kop op de buik, negeert de waarnemer
Hoofdpositie Hoog of op schofthoogte Op of onder schofthoogte Laag, hangend hoofd
Oorpositie Beide oren naar voren, actief oorspel, aangespannen oren Beide oren naar achter gericht of asymetrisch Hangend, slappe oren, oorschelp licht naar beneden gericht
Gezichtsuitdrukking Opmerkzaam, neutraal, ontspannen, gladde huid Aangespannen, bezorgt; rimpels om de ogen, op de kaak en rond de neusgaten Zelfde als 1 en/of afwezig
Rugpositie Normaal Licht krom Krom
Ledematen Alle benen en klauwen gelijkmatig belast, vloeiende loopbeweging Lichte ontlasting van een ledemaat, wiebelen tijdens stilstaan, licht ongelijkmatig lopen Duidelijke ontlasting van een ledemaat, continu wiebelen, een of enkele ledematen optillen, duidelijke kreupelheid
Reactie op benadering Kijkt naar waarnemer, hoofd omhoog, oren naar voren of afgeleid door activiteit zoals vreten of poetsen Kijkt naar waarnemer, oren niet vooruit, weglopen bij benadering Kijkt of kijkt niet naar de waarnemer, hoofd laag, oren niet vooruit en loopt langzaam weg

Bron: Gleerup et al. 2015

Foto & tekst Katrin Berkemeier

Over de auteur: Sandra Wilgenhof
Sandra Wilgenhof (1998) studeert Dier- en veehouderij aan de Aeres Hogeschool in Dronten. Via stages op de middelbare school in aanraking gekomen met veehouderij en...
Meer over:
Management
Deel dit bericht: Facebook Twitter LinkedIn

Elite Nieuwsbrief

Nieuwsbrief Wil je ook de tweewekelijkse nieuwsbrief ontvangen en op de hoogte blijven van de ontwikkelingen op het gebied van melkvee?