Al matige hittestress veroorzaakt na zeven dagen meetbare veranderingen in het bloed van Holstein-melkkoeien. Dat blijkt uit onderzoek van het Leibniz-Institut für Nutztierbiologie (FBN), waarvan de resultaten zijn gepubliceerd in Frontiers in Immunology.
De onderzoekers zagen dat matige hittestress leidt tot ontstekingsreacties en de activering van de bloedstolling. Tegelijkertijd worden bepaalde afweermechanismen in de mononucleaire cellen van het perifere bloed (PBMC’s) onderdrukt. Deze effecten traden al op na zeven dagen blootstelling aan hitte.
Onder de onderzochte omstandigheden werden bovendien endotoxinen – bestanddelen van gramnegatieve bacteriën – in het bloed aangetroffen. De concentratie van deze bacteriële stoffen nam toe naarmate de hittestress opliep. Als reactie activeerde het immuunsysteem ontstekingsprocessen om de endotoxinen uit de bloedbaan te verwijderen.
Opvallend is dat juist afweermechanismen die essentieel zijn voor een gerichte adaptieve immuunrespons werden onderdrukt. Daarnaast wezen lage aantallen bloedplaatjes op een geactiveerde stollingscascade, een verschijnsel dat eerder alleen werd waargenomen bij ernstige, soms zelfs fatale hittestress.
Koe kan overtollige warmte moeilijk kwijt
Melkkoeien produceren van nature veel lichaamswarmte. Bij hogere buitentemperaturen wordt het steeds moeilijker om die warmte af te voeren. Hierdoor kan de darmbarrière tijdelijk beter doorlaatbaar worden, waardoor endotoxinen vanuit de darm in de bloedbaan terechtkomen en ontstekingsreacties veroorzaken.
De nieuwe onderzoeksresultaten laten zien dat dit proces al begint bij matige hitte. Voor de praktijk betekent dit dat veehouders eerder maatregelen moeten nemen om hittestress te beperken en het stalklimaat te verbeteren. Dat kan onder meer door voer- en drinkmomenten naar koelere delen van de dag te verplaatsen en de water- en voeropname van de koeien nauwlettend te volgen.
Praktijkmetingen leveren waardevolle inzichten op
Ook voor dierenartsen bieden de resultaten aanknopingspunten. In individuele gevallen kan het zinvol zijn om de bloedstolling laboratoriumtechnisch te controleren om de fysiologische toestand van een koe beter te beoordelen.
Voor het onderzoek werden Holstein-melkkoeien gedurende zeven dagen blootgesteld aan gecontroleerde matige hittestress (THI 76, ongeveer 28 graden Celsius). Via regelmatig afgenomen bloedmonsters volgden de onderzoekers de veranderingen in immuunreacties en stollingsmarkers. De resultaten leveren waardevolle kennis op voor een effectiever hittestressmanagement op melkveebedrijven en voor de veterinaire praktijk.
THI als maat voor hittestress
De temperatuur-luchtvochtigheidsindex (THI) combineert de omgevingstemperatuur en de relatieve luchtvochtigheid en wordt gebruikt om het risico op hittestress bij melkkoeien te beoordelen.
- Bij lacterende melkkoeien geldt een THI van circa 68 als de drempel waarbij de eerste negatieve effecten van hittestress zichtbaar worden.
- Een THI van 76 komt bij een gemiddelde luchtvochtigheid overeen met ongeveer 28 graden Celsius en duidt op matige hittestress.
- Bij een THI boven de 78 neemt de hittestress verder toe, met negatieve gevolgen voor zowel de diergezondheid als de melkproductie.
